موزه آبکار تهران همراه با عکس

.
موزه آبکار تهران همراه با عکس
.
موزه آبکار تهران همراه با عکس
بناي موزه مينياتور آبكار يكي از ساختمانهاي نه چندان قديمي مجموعه كاخ سعد آباد است. اين بنا پيش از انقلاب كاخ ليلا پهلوي معروف بود. در سال 1373 اين بنا به موزه مينياتور آبكار تبديل شد. براي شكل گرفتن موزه، زير نظر معماران سازمان ميراث فرهنگي كشور ، مختصر تغييري در فضاي داخلي آن صورت گرفت و اتاقها به تالارهاي موزه تبديل شد . بناي موزه مينياتور آبكار، در اين مجموعه، در جايي قرار گرفته كه چند موزه آنرا همچون نگيني در بر گرفته است، در ضلع شمالي موزه نظامي در ضلع جنوبي موزه بهزاد ، در ضلع شرقي فضاي سبز و در غرب و جنوب غربي آن كاخ موزه ملت قرار دارد . محوطه بنا در ميدان گاه با فضاي بيشتري ديده مي شود حوض دايره اي شكل با فواره هاي زيبا به سبك دوره قاجار و چند باغچه آن را تزيين كرده است. بر روي ديوار آجري قسمت شرقي موزه بر روي دو صفحه فلزي به رنگ زرد دو يادمان ديده مي شود ، يكي تابلوي موزه مينياتور آبكار كه با خطوط اسليمي ظريفي تزئين شده و ديگري لوح يادبود افتتاح موزه. درب ورودي ، درب چوبي است كه با اللهام از درب هاي دوره قاجار با نقش گره ساخته شده است . با گذشتن از دو پله كوتاه ، پا به درون موزه مي گذاريم و وارد تراس كوچكي مي شوين كه ورودي ساختمان محسوب مي شود . در سمت راست ورودي ، كه رد ضلع شرقي بنا قرار گرفته است ، تالار شماره يك به چشم مي خورد ، بعد از آن ، با گذشتن سه پله ، به راه روي كوچكي ميرسيم كنار پله ها باغچه كوچك مصنوعي ساخته شده ، در انتهاي سمت راست راهرو تالار شماره دو و در انتهاي سمت چپ آن تالار شماره سه و بين دو تالار ، در انتهاي راهرو در ضلع غربي بناي انبار كوچك موزه ديده مي شود. براي تبد يل اين بنا به موزه هيچگونه تغييري در ساختار فيزيكي ساختمان داده نشده است. تالار شماره يك در اين تالار، تقريبا آخرين دستاوردهاي استاد به نمايش گذاشته شده است. اين مجموعه در برگيرنده آثار مينياتور موزه آبکار تذهيب و نقش گره ميباشد. اين آثار در كنار هم تنوع ويژه اي به تالار بخشيده است. تابلوهاي مينياتور تك چهره زنان كه به شيوه قلم گيري و اغلب تك رنگ، ملايم و چشم نواز به شيوه پرداز خلق شده، بخشي از اين مجموعه است. تك چهره هاي تغزلي زنان در اين تابلوها به رنگهاي غالبا سفيد، سبز، زرد،قهوه اي و ارغواني با زمينه سياه تصوير شده است. در ميان تابلوها، تابلوي تك چهره دختر قاليباف به چشم مي خورد كه مجموعه اي از عناصر هنر نقاشي سنتي ايراني همچون مينياتور، تذهيب، نقش قالي و تشعير را در برگرفته است. چهره دختر جوان قاليباف به شيوه قلم گيري و پرداز خلق شده، نقش قالي نيمه بافته با چله هائي كه به چشم مي خورد نمايانگر هنر والاي تذهيب و نقش قالي است. ريزش تدريجي رنگها از بالا به پائين در نخهاي آويزان از دار قالي از ويژگيهاي اين تابلو است. با گذراز اين مجموعه تابلوهاي مينياتور را در پيش داريم. مينياتور هائي كه هنر تذهيب آنها را تكميل كرده است. نقش تذهيب در اين آثار چنان با وقار و بديع خلق شده كه نگاه بيننده به ناچار در خطوط قدرتمند آن بر روي اين آثار گره مي خورد و براي لحظاتي ثابت مي ماند.تذهيب اين آثار اغلب شرفه دار، دايره اي شكل، با دواير متعدد و متداخل و بيضي شكل است. زمينه اين آثار اغلب با رنگهاي لاجوردي و فيروزه اي روشن رنگ آميزي شده است. در ميان آثار تذهيب آبكار تذهيب دايره شكلي وجود دارد كه يك تابلوي مينياتور دو صورتي را تزئين كرده است. اين مينياتور كه به شيوه اصفهان تصوير شده خود داراي ارزش والائي است. هنرمند نتوانسته كار هر دو صورت را به پايان برساند. بدين ترتيب يك چهره كامل و چهره ديگر نيمه كاره مانده است. همين مسئله، به تابلو مفهومي راز آميز بخشيده است. هر دو چهره از پرداز بسيار قوي برخوردار است و از قويترين كارهاي آبكار به شمار مي آيد. تابلوهاي مينياتوري به شيوه قاجاريه بخش ديگر از آثار استاد در اين تالار است. مجلس بزم و مجالس خانوادگي موضوعها ي اصلي اين مجموعه را تشكيل مي دهد. هنرمند خوشد ل ما كه در همه جا از خط و رنگ زنده و پر جاذبه به عنوان نگرش فلسفي خود به انسان به كار مي گيرد، در اين مجالس نيز چنين كرده است. در اين آثار شيوه زندگي مردم و نيز ملزومات زندگي آنان همچون زير اندازها پوشاك زنان و مردان و … دوره قاجاري، از اواسط حكومت ناصرالدين شاه به بعد را به خوبي تصوير كرده است. آخرين بخش از آثار تالار شماره يك را، آثار نقش گره تشكيل مي دهد. آثاري كه يك دوره از زندگي پر تلاش، ولي با بركت هنرمند را از آن خود كرد. در داخل برخي از اين نقوش خطوط اسليمي و گلهاي ختائي با زيبائي ويژه اي در هزار توي نقوش هندسي گره، چون جوهر شعري ناب، جاي باز كرده است. وقتي از تالار شماره يك بيرون مي آئيم در مسير راهروي كوچكي قرار مي گيريم. چند تابلوي قشنگ از نقش گره و مينياتور، ديوار اين راهروي كوچك را آذين كرده است. تابلوهاي اين مسير نيز خود، شعري مصور است و تابلوهاي مينياتور نيز كه به رنگهاي سبز، آبي و ارغواني در زمينه به ديوار نشسته اند غزلي ديگر را فرياد مي زنند. تالار شماره دو در اين تالار سه دسته از آثار هنري كلارا آبكار به نمايش گذاشته شده است: 1- مجموعه اي از نقاشيهاي آبرنگ، مستند سازي اشياء موزه مردم شناسي و هنرهاي تزئيني. هنرمند با استفاده از نمونه هاي پارچه هاي ترمه پشمي با نقوش بته جقه، محرمات، با گل ريز ، گلهاي افشان، هندسي تزئيني و اسليمي توانسته نقوش اين مجموعه بيشتر ايلياتي را به تصوير بكشد. بخش ديگر از مجموعه مستند سازي را زيور آلات ( گوشواره، گردنبند، انگشتري، پيشاني بند، پابند يا خلخال، گل سر و مهر انگشتري) تشكيل مي دهد. نقوش اين مجموعه بيشتر اسطوره اي و رمزي است. اين تصاوير به شيوه كنده كاري تزئين شده با سنگهاي قيمتي و مينا كاري شكل گرفتند. رنگهاي به كار گرفته در اين مجموعه به گونه ايست كه ماهيت شيئي و رنگ اصلي آن به خوبي نشان داده مي شود. 2- در ويترين بزرگ اين تالار نقاشيهاي زير لاكي، روغني، به نمايش گذاشته شده است. اشياء اين ويترين را جلدهاي آلبوم، جعبه هاي چوبي،نقاشي روي چيني و سراميك تشكيل مي دهد. مينياتور و تذهيب روي جلد آلبوم ها در اين مجموعه، نشانه قدرت خلاقه هنرمند نگارگر است. هشت جلد آلبوم در اين مجموعه، به صورت يك لتي و دولتي موجود است. سطح بيروني و دروني نماي جلد آلبومها با نقاشي تزئين شده. مجالس مينياتوري از حالات ليلي و مجنون و ديدار خسرو و شيرين، قصه هاي مهم از ادب داستاني كشورمان جلوه ويژه اي به اين آلبومها داده است. تصاوير مينياتوري اين جلدها را نقوش تذهيب نيرومندي در برگرفته. چهره هاي پرداز شده و نيز تركيب بندي رنگها در اين آثار، نشانه درك بالاي هنرمندانه و روانشناسانه از رنگ و كاربرد آن در نگارگري سنتي ايران است. تعدادي از جلد آلبومها فقط با تذهيب منقوض شده است. تزئين اين نگاره ها طرحهاي اسليمي و گلهاي ختائي است. به طور سنتي اين نقوش همواره در آثار مذهب كاران ايران به چشم خورده است. در اين اثر، كلارا آبكار، براي نخستين بار، نقش بته جقه را بين خطوط اسليمي به كار گرفتند. اين انديشه جدا از كار كرد رنگهاي روشن و زنده استاد در تذهيب كلاراآبكار را در بين آثار هنرمنان سنتي در جايگاه ويژه اي قرار داده است. جعبه هاي كوچك چوبي منقوش كه به روش زير لاكي نقاشي شده ، جزئي از اين مجموعه است. در متن سطح بيروني يكي از اين جعبه ها مجلس بزم به تصوير كشيده شده و حاشيه اطراف آن منقوش به نقوش تذهيبي با رنگهاي هماهنگ است. در چهار سطح بيروني جعبه نقش تذهيب ديده مي شود. جعبه ديگري نيز در اين مجموعه ديده مي شود كه سطح بيروني و چهار طرف آن مجالس مينياتوري از كتاب خمسه نظامي به تصوير در آمده. اطراف تابلوهاي مينياتور را تذهيب در بر گرفته است. 3- آثار مينياتور كلارا آبكار، در فاصله هاي مناسب، بر روي ديوار اين تالار به نمايش در آمده است. در ميان اين آثار اولين اثر رنگي نقاشي وجود دارد.( در مدرسه صنايع مستظرفه قديمه اجازه رنگ وقتي به هنرجو داده ميشد كه طراحي را بطور كامل فرا ميگرفت . اين اثر بازمانده از آن دوران است.) اين اثر در سال به تقليد از روي كار رضا عباسي تصوير شده است. بر روي همين ديوار تابلوي مينياتور ( سيزده بدر ) قرار گرفته . نقاش سعي بر آن داشته تا آئين آخرين روز از مراسم نوروزي ايرانيان را ترسيم كند. تالار شماره سه اين تالار در برگيرنده بهترين نمونه هاي آثار كلارا آبكار است. چند نمونه از مينياتور روي عاج و چند كپي از كار مينياتوريست هاي بنام ايران و يك نمونه از تذهيب كه حاصل تجربه و خلاقيت فردي خانم آبكار است اين مجموعه را تشكيل ميدهد. مضامين اين مينياتورها برگرفته از ادبيات كلاسيك و عرفاني ايراني همچون ليلي و مجنون ، خسرو و شيرين،شيخ صنعان و دختر ترسا، يوسف و زليخا و … است. نمونه هاي كپي كلارا آبكار از آثار هنرمندان صاحب نام گذشته ، مينياتور داستان پيرزن وسلطان سنجر كپي از كار سلطان محمد و مينياتور انوشيروان و بزرگمهر همچنين كپي از كار اقا ميرك مينياتورست زمان صفوي، شكار بهرام ، نام كلارا آبكار را در كنار اساتيد صاحب نام مينياتور ايران تثبيت كرده است. موزه آبکار مجالس مينياتور روي عاج را، مجالس خسرو و شيرين ، يوسف و زايخا و نيز مجلس سنتي رفتن عروس به خانه داماد تشكيل مي دهد. مينياتور مجلس بزم با رنگهاي ملايم و شاد با تذهيب دايره شكل در اين مجموعه ديده مي شود. تذهيب زيباي اين مينياتور نيز خود حكايت از ذوق و سليقه هنرمند در ابداعات هنري دارد. تذهيب با زمينه سفيد تركيب خوش آيند رنگ و طرح بته جقه خاكستري بطور مشخص در فواصل گردشهاي خطوط اسليمي بر زمينه سفيد است. چنين نقش و رنگي در تذهيب ايراني تا آن زمان استفاده نشده بود. نمونه هائي از نقوش قالي و مجالس مينياتوري الهام گرفته از اشعار شاعراني نظير خيام و… از آثار ديگر در اين تالار است. بوسيله دستگاه پروژكشن در اين تالار آثار موجود در گنجينه موزه كه به معرض ديد گذاشته نشده بوسيله اسلايد به نمايش گذاشته مي شود. موزه آبکار موزه آبکار موزه آبکار موزه آبکار موزه آبکار